Iedereen heeft een plek binnen het familiesysteem.
De volgorde is belangrijk.
Er is evenwicht in geven en nemen.
Wanneer het niet goed loopt binnen familiesystemen
1. Iedereen heeft een plek
Je voelt je beter dan je oudere broer en gaat hem commanderen. Je hebt geen of weinig respect voor je ouders.
2. De volgorde is belangrijk
Net als bij het voorgaande respecteer je de ander en je eigen plek niet binnen het familiesysteem. Daardoor ga je moeilijkheden ervaren.
3. Er is evenwicht in geven en nemen
Je ouders zorgen voor je, tot op een bepaalde hoogte. Blijf je toch profiteren van hun goedheid, dan zal je daar niet gelukkiger van worden.
Als je ouders ouder worden en hulp nodig hebben, kan je helpen als ze hulp vragen. Anders kan je je hulp aanbieden, maar niet opdringen.
Als kind heb je je taak binnen het gezin op te nemen. Te helpen waar het kan, op jouw manier, naargelang je leeftijd. Zo niet, ervaar je moeilijkheden.
Deze drie wetmatigheden komen voor in elk systeem, ook in het bedrijfssysteem.
Ik neem je mee in drie wetmatigheden waarmee rekening gehouden moet worden binnen systemen. Wordt er gezondigd tegen één of meerdere van deze wetmatigheden, dan kan je problemen verwachten.
Drie wetmatigheden:
Iedereen heeft een plek binnen het familiesysteem.
De volgorde is belangrijk.
Er is evenwicht in geven en nemen.
Binnen familiesystemen
1. Iedereen heeft een plek
Je ouders zijn groter dan jijzelf. Je jongere zus is kleiner.
2. De volgorde is belangrijk
Je respecteert je beide ouders. Je luistert naar je oudere broer of vraagt hem advies. Je helpt je jongste zus, ook al doet ze weer iets fout.
3. Er is evenwicht in geven en nemen
Als je evenveel of net iets meer geeft dan je krijgt, blijft er een positieve dynamiek bestaan.
Op latere leeftijd help je je ouders, terwijl je goed voor je eigen kinderen zorgt.
Doordat de verandering zo groot en zo heftig was voor mij, was ik het noorden kwijt. Mentaal is dat een hele opdoffer. Het is een krak, een mentale krak die tijd vraagt. Tijd, aandacht en energie.
In het kleine moet je weer vertrouwen krijgen, stap voor stap.
Mensen die in een depressie of burn-out gezeten hebben, herkennen dit waarschijnlijk.
Ik had daarbij ook fysiek nog eens veel letsels. Doordat m’n gordel niet blokkeerde, heb ik met m’n hoofd een klap gekregen op het stuur. Een klap zo groot dat ik stukken van mijn leven gewoon vergeten was. Dat ik nieuwe stukken uit mijn leven na enkele dagen ook weer vergat.
Andere gebeurtenissen uit mijn leven, ons leven als koppel, herinnerde ik me niet meer. Ik kon me er niets meer bij voorstellen. Er waren gaten in m’n geheugen. Emotionele gebeurtenissen waren weggevaagd. Een stuk van mijn leven, ons leven, was gewoon weg.
Ik had het gevoel dat ik opnieuw moest beginnen met mijn leven.
In het begin vond ik de moed en de kracht niet om mentaal te genezen. Ik had te veel energie nodig om fysiek beter te worden. Ik sliep veel, heel veel. Op een zeker moment sliep ik zoveel dat ik dag en nacht verwisseld had.
Gelukkig besefte ik op een bepaald moment dat dat niet oké was.
Ik had weer ritme en structuur nodig. Korte dutjes. Fysiek in beweging komen.
Ik heb gisteren mijn haar laten knippen bij een andere kapper. Mijn eigen kapper is met verlof en ook al heb ik een afspraak binnen twee weken, mijn haar was nu te lang. Nog twee weken wachten … hmmm.
Twee kappers aan het werk. Eén jongere en één oudere kapper. Het was mijn beurt. De jonge kapper maakte een gebaar om te komen. Ik dacht: je moet jongeren de kans geven om te leren. Maar met mijn haar? Kom op, Johan, zo erg kan het niet zijn.
“Enkel de puntjes bijknippen!” zei ik. “Nee, niet met de tondeuse! Niks met de tondeuse, aub.”
Hij knipte en knipte. En ineens … stopt hij en vraagt: “Toch niet te kort?”
Ik vroeg: “Kan je het langer knippen?”
Ik kreeg een verbaasde blik.
Het was niet rampzalig, maar ook niet helemaal naar mijn zin.
Gelukkig … het groeit snel weer bij.
Nu ik toch over mezelf vertel, kan er nog wel een fout bij. Een pijnlijke zelfs.
Ik was iets uit hardhout aan het maken voor in de tuin. Enkele balken en plankjes gezaagd. Uit voorzorg voor splinters schuurde ik de gezaagde kanten.
Ik schuurde en … “auw, die zit!”
Een splinter dwars door mijn vinger. Links erin en rechts eruit, fraai zicht!
Ik heb je een stukje van mijn verhaal geschreven. Maar er is ook nog een andere kant van het verhaal. Ann haar kant.
Die ochtend kreeg ze telefoon van het ziekenhuis, met de vraag of ze kon komen. Het was niet erg.
Ze belde mijn ouders. Mijn pa zou naar ons thuis gaan om op de kindjes te passen. Even maar. Iedereen deed verder met z’n taken van die dag, nog onwetend.
Tot Ann mij zag liggen op spoed.
Ze wist onmiddellijk hoe laat het was. “Dit is niet goed”, dacht ze.
Ik mompelde een onsamenhangend verhaal. In de ene hand een ijzeren kommetje om in over te geven. De andere hand gebruikte ik om me nog beter uit te drukken. Het was aan de ene kant een grappig zicht, aan de andere kant schrijnend.
Zaterdagochtend gezond vertrokken. Een uur later lag ik daar. Total loss, net zoals mijn auto. Herleid tot een wrak.
Een nog jonge man was de avond ervoor gaan werken als kelner. Hij was daarna verder op stap geweest en was onder invloed van …
Laat me hier even duidelijk zijn voor diegenen die graag wijn of bier drinken en feestvieren. Daar is niets mis mee. Echt niet. Ik drink ook graag wijn of bier.
Rijden en drinken gaan niet samen.
Dat mijn leven daar bijna stopte, is niet oké.
Maar dat twee jonge kinderen hun papa abrupt uit hun leven gerukt werden …
Denk daar maar eens over na.
Heb je zelf kinderen?
BOB-campagnes zijn niet tijdelijk. Dat is altijd.
Verandering in ons gezin kwam noodgedwongen, willen of niet.
Ann kon meermaals per dag naar het ziekenhuis, twee weken lang. Werken, kinderen, eten maken, eten geven … ineens ben je een alleenstaande moeder.
Soms lees ik de krant. Lees ik dat een vader of moeder, jong of oud, verongelukte.
Dan voel ik de pijn waar het gezin doorgaat.
Ann en ik hebben er vaak gesprekken over gehad. Gelukkig was Ann jong en nog veerkrachtig. Ze leefde en werkte op adrenaline. Terwijl ik op automatische piloot leefde.
Ik was de eerste dagen volledig van de wereld door de verdoving. Daarna heb ik dozen Dafalgan verslonden om de pijn aan te kunnen. Tijdelijk, dat besefte ik. Tijdelijk duurde net iets te lang.
Stilstaan bij hoe je wereld er vandaag uitziet, is geen evidentie. We staan op, leven ons leven en gaan weer slapen. We proberen te genieten. Al is dat genieten vaak tussendoor, want we hebben het druk.
Wat is genieten?
Misschien kan je zelfs genieten van verandering. Of misschien heb je er een hekel aan.
Besef en weet dat jij en iedereen elke dag verandert, een heel klein beetje. Je bent niet meer dezelfde als gisteren. Je wordt ouder. Dat op zich is al veranderen. Iedereen rond je wordt een dagje ouder, waardoor hij of zij mee verandert.
Deze veranderingen samen zijn niet te onderschatten. Al zijn ze behapbaar, het is te doen.
Misschien kijk je nu anders naar verandering?
We hebben het eerder al gehad over de veranderingen die geweest zijn. Veranderingen die je leven mee bepaald hebben. Nu wil ik het hebben over de toekomst.
Welke veranderingen heb jij nodig? Bij jezelf, wel te verstaan.
Ik heb gemerkt bij mijn klanten dat er veel veranderd is na 2020. Bij iedereen, ook bij mezelf. Ook in m’n gezin, bij mijn familie, buren enzovoort. We hebben deze veranderingen van de laatste twee jaar ondergaan, willen of niet.
Heeft deze verandering het gewenste effect gehad? Of zijn we terug bezig met onze ratrace?
Ik merk bij heel wat ondernemers dat er ontzettend veel veranderd is bij mensen. Ondernemers die werken met personeel en rechtstreeks contact hebben met klanten stellen vast dat iedereen veel minder kan verdragen, sneller op z’n paard zit.
Klanten zijn niet alleen mondiger geworden. Ze zijn soms zelfs agressief en permitteren zich het onmogelijke. Als personeel of zelfs als buitenstaander mag je niemand aanspreken dat iets niet zo hoort of dat iets niet oké is. Als je niet oppast, krijg je de volle lading.
Personeel zal veel sneller aangeven dat ze iets niet doen of dat ze deze werkuren niet zullen opdagen. Ook al staat het zwart op wit in een contract.
Als we hierbij stilstaan: vind je dit oké?
Wat ervaar je zelf? Waarin ben jij veranderd?
Is er straks weer iets nodig zodat we met de voetjes op de grond staan?
Hebben we met z’n allen weer even een flinke shock nodig om te beseffen dat we te veel eisen stellen aan anderen?
Als je het mij vraagt, stellen we vooral te veel eisen aan onszelf. We verwachten het onmogelijke. Dat brengt stress. Deze stress moet er ergens uit.
Als je niet of te weinig stilstaat bij jezelf, zal je deze stress uitwerken op anderen.
“Geef me de kracht om te veranderen wat ik kan, geef me de moed om te accepteren wat ik niet kan veranderen en de wijsheid om het verschil tussen beiden te zien.”
— Franciscus van Assisi (1181–1226)
Misschien is het goed om te beseffen dat we gewoontedieren zijn.
Als je iets wil veranderen in je leven, zal het moeite en aandacht kosten om je eigen gewoontes te doorbreken.
Het is zeker niet onmogelijk.
Wees vooral realistisch in wat je wil veranderen.
Accepteer wat je niet kan veranderen. (Bijvoorbeeld: anderen kan je niet veranderen.)
Is alles mogelijk? Volgens mij niet. Ga op zoek naar wat voor jou mogelijk is.
Het loont zeker de moeite als de verandering stilaan vorm krijgt. Het geeft je weer energie of misschien zelfs opnieuw zin in je leven.
Wat wil jij veranderen in je leven?
Eet je telkens net iets te veel? Wil je meer bewegen of sporten? Geeft je werk geen voldoening meer? Is je relatie niet meer wat het was? Presteert je werknemer niet meer naar behoren?
Aan de eerste drie kan je zelf iets veranderen. Maak een schema of lijst op (als je dit nog niet gedaan had) en zoek uit wat je wil bereiken. Ga kijken in je agenda en maak een plan. Volg je plan en besef dat je je af en toe weer eens dient te herpakken.
In je relatie ben je deels verantwoordelijk voor hoe je je voelt. Daarbij is het uitspreken en bespreken van je wensen en je gevoel zeer belangrijk.
Een werknemer die niet voldoende presteert, ligt deels buiten jou als werkgever. Maar ook daarin heb je op te volgen en bij te sturen.
Soms is het nodig om letterlijk te vragen waarom deze werknemer niet voldoende presteert. Zijn er zorgen thuis? Zijn er financiële zorgen? Als je werknemer deze zorgen niet kan loslaten of als de situatie niet meer op te lossen is, heeft hij of zij geen fris hoofd op het werk.
Er zijn diverse redenen waarom mensen niet of onvoldoende presteren.
Daarom is het goed om een open gesprek aan te gaan en aan te geven wat je vaststelt. Neem tijd en geef tijd om te antwoorden. We zijn vaak te gehaast en daardoor krijg je niet het gewenste effect.
Als je verwacht dat iemand het achterste van z’n tong laat zien, heb je een relatie op te bouwen met wederzijds respect.
Dat is bij elke relatie zo. Zelfs onder vrienden.
Wil je hier meer over weten, mag je me steeds contacteren.
Ann (in-dialoog) werkt vooral rond communicatie: verbale en non-verbale communicatie. Ze neemt je mee in wat je zegt en doet. Het is zeker en vast verhelderend!
Mijn grootste verandering is er gekomen bij het begin van Corona. Was het 15 of 18 maart dat ik te horen kreeg dat de school waar ik toen les gaf op slot ging? Helemaal dicht. Iedereen verplicht thuis blijven.
Ik herinner me nog goed dat ik achter mijn bureau zat en het bericht op mijn scherm las. Eerst ongeloof, daarna passeerden heel wat gevoelens. Emotioneel werd ik niet, omdat ik opportuniteiten zag.
Het was mooi weer. Wat schrijf ik? Het was prachtig weer. En ik deed al wandelcoaching. Zaakvoerders waren blij dat de sessies buiten doorgingen. De hele dag de auto in en uit, of zittend meetings bijwonen, of achter hun bureau en computer zitten. Wandelsessies waren er al. Maar vanaf toen …
Eerst even niets, natuurlijk.
Als de zon schijnt, ben ik meestal vroeg uit de veren.
Ik begon intens te mediteren en te schrijven. Ik stond stil bij mezelf.
Ik werkte op dat moment 22 jaar in het buitengewoon onderwijs en ik was ongeveer in 2003 begonnen met healingen. Voor en na de healing (energetisch werk) was er altijd een gesprek. Waarom komt deze klant? Wat is er? Wat kan ik betekenen voor deze persoon?
Ik stelde mezelf veel vragen en leerde ondertussen nog beter aanvoelen. Ik had al leren aanvoelen in de klas. Want pubers zijn tot veel in staat. Dus leerde ik aanvoelen wat er op komst was en dat lukte me aardig.
Tot op een keer een leerling de vraag letterlijk stelde: “Meester, hoe doe je dat? Jij kan precies onze gedachten lezen.”
Ik heb toegegeven: “Dat is ook zo, jonge!”
Ik werd steeds beter in het aanvoelen en lezen van deze jongeren.
Je kent ze natuurlijk ook na een tijdje, maar toch.
Verrassingen zaten verborgen in een klein hoekje. En dat vond ik het leukste: verrast worden.
Ik had het goed met deze jongens en meisjes. Het was een leuke tijd. Ik probeerde ze zo goed mogelijk te begrijpen en wat bij te brengen. Ze zouden uiteindelijk moeten gaan werken, bijdragen aan de maatschappij. Dat vond ik belangrijk.
Thuissituaties van deze leerlingen die ik me amper kon inbeelden, maar het was echt. Ik probeerde me in te leven in het gezin, in deze leerling. Daarom deed ik huisbezoeken zo graag. Dan kon ik observeren en voelen hoe het thuis écht was. Ik kon in dialoog gaan met de ouders of broer of zus. Want ouders waren er soms gewoon niet.
Deze huisbezoeken en gesprekken hebben me ontzettend veel geleerd.
Of je nu zaakvoerder of leerling bent: de dag heeft 24 uren. Een ochtend, middag en avond waarin gegeten moet worden en waarin je met elkaar moet communiceren, alle karakters samen. Zo simpel is dat.
Met pubers in huis klinkt het minder en botst het meer.
Voor mij een mooie gelijkenis met wanneer één van de twee partners, zaakvoerder, vaak en lang van huis is. Druk, druk, druk …
Het is nefast voor problemen op lange termijn. Een gezin en een relatie hebben aandacht nodig. Niet enkel je werk, je business. Op lange termijn zie ik daar heel wat zaakvoerders tegenaan lopen. Gezinnen krijgen het moeilijk omdat je elkaar onderweg verloren bent.
Aan de hand van mijn eigen ervaring en eigen situatie leg ik je hier meer over uit.
Je bent waarschijnlijk op de hoogte dat ik op 16 januari 1999 een zwaar auto-ongeval heb gehad?
Ik kom er misschien nog wel eens op terug, omdat er op dat moment zoveel en zo plots veranderde dat je het bijna niet voor mogelijk houdt.
De eerste en meest ingrijpende verandering was dat ik tijdelijk afwezig was als echtgenoot en als vader van twee kleine kinderen. Mijn leven had aan een zijden draadje gehangen, letterlijk en figuurlijk.
Ik was dankbaar dat ik er nog was.
Zo herinner ik me het eerste moment dat ik in mijn ziekenhuiskamer, midden in de nacht, mijn ogen opende. Het was stil en donker in mijn kamer. Ik keek naar het licht op de gang en dacht: “Goed dat dit gebeurd is.”
Als je hier bij stilstaat, denk je: wat zeg je, Johan? “Goed dat dit gebeurd is?”, terwijl ik aan het begin stond van een jarenlange revalidatie. Fysiek, emotioneel, maar zeker mentaal had ik nog heel wat werk voor de boeg.
Als jonge vader nam ik mijn verantwoordelijkheid. Ik reed met de auto op het juiste baanvak. Ik had niet gedronken. Ik reed niet te snel. Gordel aan. Verzekering en alle andere documenten in orde. En toch …
BAM!
Rijden ze mijn licht uit.
Hoe kan dat? Ik doe alles wat hoort en toch ben ik niet veilig?
Werk gerust verder aan je lijst met veranderingen die jij wil bekomen in je leven. Laat je lijst groeien. Blijf schrijven en sta er regelmatig bij stil.
Misschien merk je dat je lijst langer wordt dan je eerst had gedacht. Dat is normaal. Wanneer je begint stil te staan bij jezelf, komen er steeds meer inzichten naar boven.
De afgelopen jaren is er veel veranderd. In de wereld, maar ook in onszelf.
Daardoor zijn wij veranderd. En dat maakt dat onze contacten anders zijn geworden. Werken, samenzijn, relaties… het voelt anders.
Soms positief. Soms negatief. Of ergens tussenin.
Sta daar eens bewust bij stil.
Wat is er voor jou veranderd? Wat voelt nog goed? En wat niet meer?
Dat is het moment waarop je lijst belangrijk wordt.
Niet zomaar een lijst, maar een lijst van wat jij wel wil.
Wat wil jij anders? Wat wil jij meer in je leven? Waar wil jij naartoe groeien?
Schrijf het op, zonder oordeel. Zonder beperkingen. Zonder meteen te denken of het wel kan of niet.
Laat het gewoon komen.
Misschien zijn het kleine dingen: meer rust, meer tijd voor jezelf, beter slapen.
Misschien zijn het grotere veranderingen: ander werk, andere manier van leven, andere relaties.
Alles mag er zijn.
Het belangrijkste is dat je eerlijk bent met jezelf.
En neem af en toe de tijd om opnieuw te voelen bij wat je hebt opgeschreven.
Voelt het nog steeds juist? Of is er al iets veranderd?
